Günlük Notlar Yazılar

Osmanlıcada Sevişmek Ne Demek? Şu soruyu bir düşünelim: Osmanlıca’da “sevişmek” ne demek olabilir? Hadi gelin, öncelikle bu sorunun peşine düşelim ve bir konuda net bir şey söyleyelim: kelimenin anlamı, zamanla ne kadar değişmiş ve yanlış anlaşılmış, bir düşünün. Bu yazıda, Osmanlıca’da “sevişmek” kelimesinin tam anlamına ineceğiz, ama önce şunu söylemek gerek: kelime tarihine bakıldığında, ‘sevişmek’ başta olduğu gibi, bugünkü gibi cinsel bir anlam taşımıyordu. Evet, bildiğiniz gibi; şimdilerde “sevişmek” deyince, aklımıza direk cinsel bir eylem geliyor. Ama Osmanlı döneminde kelime aslında oldukça farklı anlamlar taşırdı. O zamanlar dildeki anlamı, fiziksel ve duygusal bir yakınlaşmayı anlatan daha naif bir ifadeydi. Fakat…

Oran Orantı İlkesi Nedir? Eskişehir’de bir kafe açmayı düşünsen, malzemeleri ve fiyatları belirlerken “oran-orantı” ilkesi sana oldukça yardımcı olur. Şehirdeki yoğun öğrenci nüfusu, özellikle de öğrencilerin sürekli bir yerden bir yere koşturması düşünülünce, fiyatların ve porsiyonların oranları çok önemli hale gelir. Ya da günlük hayatta 1 bardak çay alırken, bir kahvenin fiyatı ve büyüklüğüyle arasında ne kadar fark olduğunu düşündüğünde, oran-orantı ilkesinin nasıl hayatını doğrudan etkilediğini fark edebilirsin. Bu yazıda, matematiksel olarak zorlayıcı gibi görünen ama aslında günlük hayatta sıkça karşılaştığımız oran orantı ilkesini keşfedeceğiz. Hadi gel, bu ilkesi biraz daha yakından inceleyelim, biraz da işin içine eğlence katıp, ne…

Mecazi Anlam Ne Demek? Anlamı ve Kullandığımız Her Günün Parçası Bir gün arkadaşlarla sohbet ediyorduk, konu biraz dağılmıştı, derken bir arkadaşım “Yani, durum gerçekten başını alıp gitmiş gibi!” dedi. Tam anlamadım, çünkü başı nereye gitmişti? Benim aklımda, her şeyin her zaman çok daha somut ve net olması gerektiği vardı. Ama sonra dedim ki, “İşte, mecazi anlam!” Hani bazen dil, kelimeleri başka bir boyuta taşır, gerçek anlamlarının ötesine geçer. O an gerçekten çok basit ama derin bir şey fark ettim: Mecazi anlam ne demek sorusu aslında dilin nasıl evrildiğini, insan beyninin düşünme biçimini ve bizim nasıl iletişim kurduğumuzu anlamak için çok…

Tiksinmek Eş Anlamlısı Nedir? Ekonomi Perspektifinden Bir Analiz Kaynakların kıtlığı ve seçimlerin sonuçları üzerine kafa yoran bir insan, ekonomik tercihleri değerlendirirken yalnızca rasyonel karar mekanizmalarını değil, aynı zamanda duygusal tepkileri de hesaba katmak zorunda kalır. Tiksinmek, bu bağlamda yalnızca bir duygu değil, ekonomik davranışların dolaylı bir göstergesi olabilir. Peki, tiksinmek eş anlamlısı nedir ve bu duygu ekonomik kararları nasıl şekillendirir? Tiksinme, genellikle “iğrenme” veya “uzak durma” biçiminde eş anlamlılarıyla ifade edilir; birey, belirli bir mal, hizmet veya davranış karşısında hoşnutsuzluk ve kaçınma tepkisi gösterir. Bu yazıda, tiksinme duygusunun mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi bağlamında nasıl yorumlanabileceğini ve toplumsal refah ile…

Soruşturma Makamı Kimdir? Felsefi Bir Mercek Bir soru doğduğunda, onu soran kadar cevap verenin de sorumluluğu vardır: “Soruşturma makamı kimdir?” Bu sorunun yüzeydeki hukuki yanıtı, resmi yetkililerle sınırlı olsa da felsefi perspektiften bakıldığında çok daha karmaşık bir alan açılır. Etik, epistemoloji ve ontoloji açısından soruşturma makamını anlamaya çalışmak, sadece bir makamın yetkilerini değil, bilgiye ulaşma süreçlerini, sorumlulukları ve gerçekliğin doğasını da sorgulamamıza yol açar. Düşünelim: Bir olayı araştırırken, kim karar verir hangi bilginin güvenilir olduğuna? Bu kararlar etik olarak ne kadar meşrudur ve gerçekliği ne ölçüde temsil eder? Bu yazıda, soruşturma makamını üç felsefi açıdan inceleyecek; farklı filozofların görüşlerini karşılaştıracak…

Kur’an’da Allah Kaç Defa Geçer? Bu Sorunun Gerçekten Anlamı Var Mı? Bunu soranların amacı genellikle sayılarla bir şeyler ispatlamak ya da dini metinleri matematiksel bir formülle açıklamak oluyor. Hadi itiraf edeyim, ilk bakışta bu soru bana biraz basit ve sıradan gibi geliyor. Ama bir noktada durup düşününce, aslında felsefi bir bakış açısı da doğurabileceğini fark ediyorum. “Allah Kur’an’da kaç defa geçer?” sorusu, sadece bir sayı meselesi olmanın çok ötesinde. Bu soru, kelimelerin gücünü ve metnin derinliğini anlamak adına daha büyük bir keşfin kapısını aralayabilir. Tabii, burada direkt olarak “Allah” kelimesinin kaç defa geçtiğinden bahsetmeye başlamadan önce, biraz da konuyu eleştirel…

Konnekson Nedir Tıpta? Bir Hayatın Bağlantısı Kayseri’nin serin akşamlarında, bir kafede oturup dışarıdaki yağmurun sesini dinlerken, aklımda sürekli bir şeyler dönüyordu. Hayatın bana sunduğu bu karmaşık sorular, ne kadar kaçmaya çalışsam da her an yüzüme çarpıyordu. O an, bir zamanlar bambaşka bir dünyada, hastanede geçirdiğim o zor ama öğretici günlere dair bir hatıra canlandı. Ve orada öğrendiğim bir kelime vardı, bir terim: Konnekson. Tıpta, bilimsel bir terim olmasının ötesinde, bambaşka bir anlam taşıyan, bir hayatın gerçek bağlarını anlatan bir kelime. Belki de hayatımın dönüm noktalarından biriydi. Başlangıç: Bir Hastane Hikâyesi Geçen yaz, bir arkadaşımla birlikte tıp fakültesi hastanesine gönüllü olarak…

Kapıdağ’ın Yüksekliği: Efsane Bir Yokuş, Gerçek Bir Zirve Bir yokuş düşünün, her adımda biraz daha yükselebilen, biraz daha büyüyebilen bir dağ. Bir yokuş düşünün, her zaman daha fazla keşfetmek isteyeceğiniz, her köşesinde yeni bir manzara, her virajında farklı bir his barındıran bir yer. İşte, Kapıdağ’dan bahsediyorum. Hani şu Marmara kıyısının en güzel parçalarından birisi olan, uzun yıllar boyunca pek çok efsaneye, hikayeye ev sahipliği yapmış olan o dağ. Kapıdağ kaç metre, diye soracak olursanız, cevabı çok basit değil. Bu dağ, sadece bir rakamla açıklanamayacak kadar derin, çok katmanlı bir yer. Kapıdağ’a Giden Yolda: Bir Kez Yükseldiğinizde, Hep Yüksekte Kalmak İstediğiniz…

Giriş: Takıntı ile Yaşamak Hiç bir şeyi aklınızdan atamadığınız, küçük ayrıntıların hayatınızı yönetmeye başladığı anları hatırlıyor musunuz? Sabah kahvenizi içmeden önce mutlaka ocak anahtarını üç kez kontrol etmek, bilgisayar dosyalarını belirli bir sırayla düzenlemek ya da sürekli temizlik yapmak… Bu davranışlar günlük hayatta çoğu insan için basit alışkanlıklar gibi görünse de, bazıları için hayatı kısıtlayan takıntılara dönüşebilir. Takıntılı insan nasıl düzelir? sorusu, sadece psikoloji literatüründe değil, bireysel deneyimlerde de sıkça karşılaşılan bir sorgulamadır. Bu yazıda, takıntının kökenlerini, tarihsel perspektifini ve günümüzdeki tedavi yaklaşımlarını ele alırken, okuru kendi deneyimlerini düşünmeye davet eden bir yolculuğa çıkaracağız. Takıntının Tarihi Kökleri Takıntı ya da…

SDK’nin Psikolojik Merceği: İnsan ve Teknoloji Arasındaki İnce Bağ Hayatımızın her anında teknoloji ile kurduğumuz ilişkileri düşündüğümde, sık sık kendi davranışlarımı ve karar verme süreçlerimi merak ediyorum. Bir yazılım geliştirme kiti yani SDK (Software Development Kit) ile karşılaştığımda, ilk tepki olarak sadece “teknik bir araç” olarak algıladım. Fakat bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektifinden baktığımda, SDK’nin insan zihni ve davranışı üzerindeki etkisi, aslında oldukça karmaşık ve ilginç bir tablo sunuyor. SDK Nedir ve Ne İşe Yarar? SDK, bir yazılımın veya uygulamanın geliştirilmesi için gerekli araçların, kütüphanelerin ve dokümantasyonun bir araya getirilmiş hâlidir. Bir anlamda, geliştiricinin elindeki zihinsel kaynakları destekleyen bir…